۵ شکست معروف اپل؛ از اپل لیزا تا ایرپاور
نام اپل معمولاً با محصولاتی مثل آیفون، مک‌بوک، اپل واچ و ایرپاد همراه است. بااین‌حال، تاریخ این شرکت فقط از محصول‌های موفق تشکیل نشده است.
اپل در دوره‌های مختلف محصولاتی را عرضه کرده که فروش مورد انتظار را نداشتند، سرویسی را پیش از آماده‌شدن کامل منتشر کرده و پروژه‌ای را پس از معرفی رسمی کنار گذاشته است.
در این مقاله، پنج مورد از معروف‌ترین شکست‌های اپل را بررسی می‌کنیم. این فهرست رتبه‌بندی مالی نیست؛ چون اپل هزینه و زیان نهایی تمام این پروژه‌ها را به‌صورت عمومی اعلام نکرده است. منظور از شکست در این‌جا، محصول تجاری ناموفق، عرضه‌ی مشکل‌دار، توقف زودهنگام تولید یا لغو رسمی پروژه است.
۱. اپل لیزا؛ کامپیوتری آینده‌نگر با قیمت ۹٬۹۹۵ دلار
اپل لیزا (Apple Lisa) در ۱۹ ژانویه‌ی ۱۹۸۳ با قیمت ۹٬۹۹۵ دلار عرضه شد. لیزا نخستین کامپیوتر اپل با رابط کاربری گرافیکی مبتنی بر ماوس بود و برای بازار کسب‌وکار و کاربران اداری طراحی شده بود.
رابط گرافیکی لیزا در زمان خود پیشرفته به نظر می‌رسید، اما قیمت آن فاصله‌ی زیادی با بسیاری از کامپیوترهای موجود در بازار داشت. موزه‌ی تاریخ کامپیوتر برای مقایسه، قیمت پایه‌ی IBM PC را در آن دوره ۱٬۵۶۵ دلار ذکر می‌کند.
قیمت تنها مشکل لیزا نبود. سیستم‌عامل پیشرفته‌ی آن برای پردازنده‌ی موتورولا ۶۸۰۰۰ سنگین بود و دستگاه عملکرد کندی داشت. مجموعه‌ای از برنامه‌های اداری نیز همراه کامپیوتر عرضه می‌شد؛ تصمیمی که به‌گفته‌ی موزه‌ی تاریخ کامپیوتر، انگیزه‌ی توسعه‌دهندگان مستقل برای تولید نرم‌افزارهای بیشتر را کاهش داد.
چرا اپل لیزا شکست خورد؟
- قیمت بسیار بالای ۹٬۹۹۵ دلار
- عملکرد کند سیستم
- محدودبودن نرم‌افزارهای مستقل
- عملکرد نامطمئن درایو فلاپی Twiggy
- ورود مکینتاش با قیمت بسیار پایین‌تر
لیزا از نظر تجاری موفق نبود، اما در تاریخ کامپیوترهای شخصی اهمیت زیادی دارد. بسیاری از ایده‌های رابط کاربری آن در مسیر توسعه‌ی مکینتاش ادامه پیدا کردند.
۲. نیوتن مسیج‌پد؛ وقتی دست‌خط درست خوانده نمی‌شد
اپل نیوتن مسیج‌پد (Apple Newton MessagePad) را در سال ۱۹۹۳ عرضه کرد. این دستگاه یکی از نخستین دستیارهای دیجیتال شخصی یا PDAها بود و برای ذخیره مخاطبان، یادداشت‌ها و اطلاعات تقویم طراحی شده بود.
نیوتن امکاناتی برای واژه‌پردازی و مرور ابتدایی اینترنت نیز داشت. ویژگی اصلی آن، امکان نوشتن روی صفحه با قلم بود. دستگاه باید دست‌خط کاربر را تشخیص می‌داد و آن را به متن دیجیتال تبدیل می‌کرد.
قابلیت تشخیص دست‌خط در مدل اولیه خطاهای زیادی داشت. اشتباه‌های نیوتن آن‌قدر مشهور شدند که در مجموعه کمیک Doonesbury نیز مورد شوخی قرار گرفتند.
موزه ملی تاریخ آمریکا، قیمت بالا و تشخیص ضعیف دست‌خط را از دلایل شکست تجاری نیوتن معرفی می‌کند. مدل‌های بعدی در زمینه تشخیص دست‌خط پیشرفت کردند، اما خانواده نیوتن هیچ‌وقت به موفقیتی که اپل انتظار داشت نرسید.
اپل در ۲۷ فوریه ۱۹۹۸ رسماً اعلام کرد توسعه سیستم‌عامل نیوتن و محصولات مبتنی بر آن، از جمله MessagePad 2100 و eMate 300، متوقف می‌شود.
چرا نیوتن اپل شکست خورد؟
- قیمت بالا
- تشخیص ضعیف دست‌خط در مدل‌های اولیه
- عملکرد نامطمئن یکی از اصلی‌ترین قابلیت‌های محصول
نیوتن ایده جذابی داشت، اما مهم‌ترین ویژگی آن هنگام عرضه تجربه قابل‌اعتمادی ارائه نمی‌کرد.
۳. پاور مک G4 کیوب؛ طراحی خاص و فروش کمتر از انتظار
اپل پاور مک G4 کیوب (Power Mac G4 Cube) را در ۱۹ ژوئیه ۲۰۰۰ معرفی کرد. قطعات این کامپیوتر در مکعبی هشت‌اینچی قرار داشتند که داخل محفظه‌ای شفاف نصب شده بود.
سیستم خنک‌کننده دستگاه به فن نیاز نداشت و کامپیوتر تقریباً بی‌صدا کار می‌کرد. مدل پایه با پردازنده ۴۵۰ مگاهرتزی، ۶۴ مگابایت حافظه و قیمت ۱٬۷۹۹ دلار عرضه شد.
نمایشگر همراه G4 Cube نبود و باید جداگانه خریداری می‌شد. هم‌زمان، قیمت خانواده آی‌مک از ۷۹۹ دلار آغاز می‌شد. کیوب همچنین در مقایسه با پاور مک G4 فضای کمتری برای توسعه سخت‌افزاری داشت و فاقد شکاف PCI بود.
تنها چند ماه پس از معرفی، اپل اعلام کرد فروش G4 Cube کمتر از انتظار آغاز شده و درآمد حاصل از آن پایین‌تر از پیش‌بینی شرکت بوده است.
چرا Power Mac G4 Cube شکست خورد؟
- قیمت پایه ۱٬۷۹۹ دلار
- نیاز به خرید جداگانه نمایشگر
- توسعه‌پذیری کمتر از Power Mac G4
- فروش اولیه کمتر از انتظار اپل
- ترجیح بیشتر مشتریان به Power Mac G4 مینی‌تاور
اسمیتسونین نیز G4 Cube را کامپیوتری گران‌قیمت توصیف می‌کند که اپل جایگاه آن را در بازار درست ارزیابی نکرده بود.
۴. موبایل‌می؛ شروع پرمشکل اپل در دنیای سرویس‌های ابری
۴. موبایل‌می؛ شروع پرمشکل اپل در دنیای سرویس‌های ابری
اپل موبایل‌می (MobileMe) را در ژوئن ۲۰۰۸ معرفی کرد. این سرویس برای هماهنگ‌کردن ایمیل، مخاطبان و تقویم میان آیفون، آی‌پاد تاچ، مک و کامپیوترهای ویندوزی ساخته شده بود.
موبایل‌می برنامه‌های تحت وب Mail، Contacts و Calendar، گالری تصاویر و فضای ذخیره‌سازی iDisk را نیز در اختیار کاربران قرار می‌داد.
مشکل اصلی موبایل‌می به عرضه اولیه‌ی آن مربوط بود. استیو جابز در ایمیلی داخلی نوشت که عرضه این سرویس یکی از بهترین لحظات اپل نبوده و موبایل‌می به زمان و آزمایش بیشتری نیاز داشته است. او همچنین اعلام کرد اپل نباید تمام امکانات موبایل‌می را به‌صورت یک سرویس یکپارچه و هم‌زمان منتشر می‌کرد. از نظر جابز، عرضه موبایل‌می در کنار آیفون 3G، نرم‌افزار iPhone 2.0 و اپ استور نیز یک اشتباه بود.
چرا عرضه MobileMe ناموفق بود؟
- نیاز سرویس به زمان و آزمایش بیشتر
- انتشار هم‌زمان مجموعه‌ی بزرگی از قابلیت‌ها
- عرضه در کنار چند پروژه‌ی مهم دیگر اپل
- نرسیدن تجربه‌ی اولیه به استانداردهای اپل
درباره موبایل‌می بهتر است از عبارت «عرضه ناموفق» استفاده کنیم. اپل ایده اصلی این سرویس را کنار نگذاشت و بعدتر آن را با زیرساخت تازه‌ای در آی‌کلاد ادامه داد.
۵. ایرپاور؛ محصولی که هیچ‌وقت وارد بازار نشد
اپل در سپتامبر ۲۰۱۷ پیش‌نمایشی از ایرپاور (AirPower) ارائه کرد. این پد شارژ بی‌سیم قرار بود سطح فعال بزرگی داشته باشد و حداکثر سه دستگاه را به‌صورت هم‌زمان شارژ کند.
در اعلامیه اپل از آیفون ۸، آیفون ۸ پلاس یا آیفون X، اپل واچ سری ۳ و کیس شارژ بی‌سیم ایرپاد به‌عنوان دستگاه‌های سازگار نام برده شده بود.
اپل اعلام کرد ایرپاور در سال ۲۰۱۸ عرضه خواهد شد، اما این محصول در بازه زمانی اعلام‌شده وارد بازار نشد.
در ۲۹ مارس ۲۰۱۹، اپل در بیانیه‌ای که برای رسانه‌ها فرستاد، لغو پروژه ایرپاور را تأیید کرد. دن ریچیو، معاون ارشد وقت مهندسی سخت‌افزار اپل، گفت شرکت پس از تلاش فراوان به این نتیجه رسیده که ایرپاور نمی‌تواند به استانداردهای موردنظر اپل برسد.
چرا AirPower شکست خورد؟
- عرضه‌نشدن در سال اعلام‌شده
- نرسیدن محصول به استانداردهای موردنظر اپل
- لغو رسمی پروژه پیش از ورود به بازار
ایرپاور نمونه‌ای روشن از پروژه‌ای است که اپل آن را به‌صورت عمومی معرفی کرد، اما سرانجام هیچ نسخه‌ای از آن را برای فروش عرضه نکرد.
شکست‌های اپل چه نقاط مشترکی دارند؟
این پنج مورد دلیل یکسانی برای شکست ندارند، اما چند الگوی مشترک میان آنها دیده می‌شود.
قیمت بالا
اپل لیزا با قیمت ۹٬۹۹۵ دلار عرضه شد. G4 Cube نیز بدون نمایشگر ۱٬۷۹۹ دلار قیمت داشت. هر دو محصول در بازار با گزینه‌های ارزان‌تری روبه‌رو بودند.
ضعف در اجرای قابلیت اصلی
نیوتن در تشخیص دست‌خط مشکل داشت. عرضه موبایل‌می نیز طبق ارزیابی جابز به زمان و آزمایش بیشتری نیاز داشت. در هر دو مورد، یکی از بخش‌های اصلی تجربه کاربری به سطح وعده‌های اولیه نرسید.
جایگاه نامناسب در میان محصولات دیگر
G4 Cube میان آی‌مک ارزان‌تر و Power Mac G4 توسعه‌پذیرتر قرار گرفته بود. اسناد رسمی اپل نشان می‌دهند که بیشتر مشتریان، Power Mac G4 مینی‌تاور را انتخاب کردند.
معرفی پیش از عرضه نهایی
ایرپاور برای عرضه در سال ۲۰۱۸ معرفی شد، اما پس از عبور از بازه‌ی زمانی اعلام‌شده، پروژه به‌طور کامل لغو شد.
آیا شکست‌های اپل هیچ نتیجه مثبتی داشتند؟
بعضی ایده‌های این محصولات در پروژه‌های بعدی اپل ادامه پیدا کردند. لیزا یکی از مراحل مهم توسعه رابط گرافیکی مکینتاش بود و خدمات اصلی موبایل‌می با معماری تازه وارد آی‌کلاد شدند.
این موضوع نتیجه تجاری محصولات را تغییر نمی‌دهد. لیزا، نیوتن و G4 Cube نتوانستند موفقیت مورد انتظار را به دست آورند. عرضه موبایل‌می با انتقاد داخلی استیو جابز روبه‌رو شد و ایرپاور هیچ‌وقت وارد بازار نشد.